Serbest Meslek Makbuzu Nedir? Faturadan Farkı
Son güncelleme:
Serbest meslek makbuzu (SMM), serbest meslek erbabının verdiği hizmet karşılığında aldığı ücreti belgelemek için düzenlediği belgedir. Avukatlar, mali müşavirler, doktorlar, mühendisler, mimarlar, tasarımcılar ve kendi adına çalışan yazılımcılar gibi serbest meslek kaydı olan kişiler fatura yerine serbest meslek makbuzu düzenler.
Serbest meslek makbuzu ile fatura arasındaki farklar
- Fatura, ticari faaliyet (mal satışı veya ticari hizmet) için; serbest meslek makbuzu ise serbest meslek faaliyeti için düzenlenir.
- Serbest meslek makbuzu, ücretin tahsil edildiği anda düzenlenir; fatura ise teslimden itibaren 7 gün içinde.
- Serbest meslek makbuzunda, alıcı bir işletmeyse gelir vergisi stopajı gösterilir.
Stopaj ve KDV hesabı
Hizmeti alan taraf vergi kesintisi yapmakla sorumlu bir işletme ise, brüt ücret üzerinden %20 gelir vergisi stopajı keser ve bunu serbest meslek erbabı adına vergi dairesine öder. KDV ise brüt ücret üzerinden ayrıca hesaplanır.
Örnek: Brüt ücret 10.000 TL, KDV oranı %20.
- KDV: 10.000 × 0,20 = 2.000 TL.
- Gelir vergisi stopajı: 10.000 × 0,20 = 2.000 TL.
- Net tahsil edilen tutar: 10.000 + 2.000 − 2.000 = 10.000 TL.
Hizmet bir tüketiciye (nihai kişiye) verilirse stopaj yapılmaz; tahsil edilen tutar brüt ücret ile KDV'nin toplamıdır.
e-Serbest Meslek Makbuzu (e-SMM)
Serbest meslek erbabı için e-SMM uygulaması zorunludur; makbuzlar GİB'in e-SMM sistemi veya özel entegratörler üzerinden elektronik olarak düzenlenir ve alıcıya e-posta ile iletilir. Kağıt makbuz kullanımı istisnai durumlarla sınırlıdır.
Yurt dışındaki müşteriye hizmet veren serbest meslek erbabı
Yurt dışındaki bir müşteriye verilen ve yurt dışında yararlanılan hizmetler hizmet ihracatı sayılabilir ve KDV'den istisna olabilir. Yabancı müşteri Türkiye'de stopaj sorumlusu olmadığı için stopaj da uygulanmaz. Bu durumda makbuzda istisna açıklaması yer alır; ayrıntılar için yurt dışına fatura kesme rehberimize bakın.
Sık sorulan sorular
Serbest meslek erbabı fatura kesebilir mi?
Serbest meslek faaliyeti için belge serbest meslek makbuzudur. Aynı kişi ayrıca ticari faaliyette bulunuyorsa o faaliyet için fatura düzenler.
Stopajı kim öder?
Hizmeti alan işletme, brüt ücretten stopajı keserek muhtasar beyanname ile vergi dairesine öder. Serbest meslek erbabı bu tutarı yıllık beyannamesinde mahsup eder.
Makbuz ne zaman düzenlenir?
Ücretin tahsil edildiği anda. Tahsilat yapılmadan makbuz düzenlenmesi zorunlu değildir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve tutarlar değişebilir. Kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.